Vanaf maandag 11 oktober konden scholen starten met het afnemen van de verplichte taaltest bij kinderen van 5 jaar in de derde kleuterklas. Die zogenaamde 'koalatoets' meet de taalvaardigheid van kleuters en detecteert taalachterstand.
Werking
De koalatest bestaat uit zeven activiteiten of taken die vertrekken vanuit een herkenbare klassituatie, zoals een spel met een hoepel, een verhaal over dieren, een knutselopdracht, een turnles, een rommelige eetzaal, de klasbibliotheek of een verjaardag in de klas. Bij die taken horen doe-, zoek- en kies-opdrachten. De kleuters leggen een deel van de opdracht individueel af en een deel in een kleine groep.
Aan de kinderen wordt verteld dat het leuke spelletjes zijn om na te gaan hoe goed ze al kunnen luisteren.
Kleurencodes
Nadat ze de test hebben afgelegd, worden de kleuters geëvalueerd met een kleurencode. Kleuters die groen krijgen, hebben genoeg taalvaardigheid voor hun leeftijd. Kleuters met een oranje of rode evaluatie zullen extra begeleiding krijgen. Wanneer een kleuter een oranje evaluatie toegekend krijgt, moet er aandacht zijn voor zijn taalachterstand. Wanneer een kleuter een rode evaluatie toegekend krijgt, kan het kind individueel of in groep een taalbad krijgen.
Een belangrijke kanttekening hierbij is dat de koalatest niet bepaalt of je al dan niet naar het eerste leerjaar mag gaan. Het is de klassenraad die op het einde van het schooljaar bepaalt of een kind al dan niet mag overgaan naar het eerste leerjaar.
Minder goede resultaten op de koalatest betekenen voor de kleuterjuffen en - meesters een pak extra werk om zo kwetsbare kleuters meer kansen te geven. Het is tijdsintensief, maar tegelijkertijd is het ook een investering voor later. Op basis van de resultaten kunnen er doelgerichte taaltrajecten opgericht worden voor die kinderen en zo krijgen ze ook meer kansen.
Kritiek
De koalatest kreeg al heel wat kritiek over zich heen. Zo zou een taaltoets op zo'n jonge leeftijd stigmatiserend kunnen werken en zou het sommige kinderen als 'taalzwak' kunnen bestempelen.
Kris Van den Branden, een onderwijsexpert die de test mee ontwikkelde, beaamt dat die vrees voor stigmatisering heerst in de krant De Standaard. Volgens hem is het altijd mogelijk dat een resultaat de blik van de leerkracht vernauwt en dus negatieve gevolgen heeft voor een kind. Dat de leerkracht de kleuter daardoor minder uitdaagt of minder leuke verhaaltjes voorleest. Dat moeten we vermijden. Van den Branden hoopt vooral dat de koalatoets kansen biedt. Naar zijn mening moet iedere kleuterleerkracht geloven in de leerkansen van zijn of haar kleuters.
Enerzijds vind ik het een goed idee om vroeg de taalvaardigheid van kinderen te testen. Op die manier kunnen leerkrachten efficiënter te werk gaan. Doordat ze op de hoogte zijn van de sterktes en zwaktes van de leerlingen, kunnen leerkrachten hierop inspelen. Voor kleuters die hoog scoren op taalvaardigheid, kan de leerkracht uitbreidingsoefeningen voorzien. Kleuters met een eerder zwakke score kunnen van de leerkracht extra ondersteuning krijgen zodat ze de mogelijkheid hebben om te groeien in hun taalvaardigheid.
Anderzijds heb ik ook enkele bedenkingen bij de koalatest. Volgens mij kan zo'n test er in sommige gevallen voor zorgen dat er in hokjes wordt gedacht. Ik vrees ervoor dat kleuters die een oranje of rode kleurencode toegekend krijgen, gezien zullen worden als kleuters met een taalachterstand. In mijn ogen is dit niet correct. Het wil niet zeggen dat wanneer kleuters eerder zwak scoren op de koalatest ze sowieso een taalachterstand hebben. Vaak is zo'n test een momentopname. Zo zal een kleuter op moment A beter scoren dat op moment B. Ook zullen er heel wat kleuters met een andere moedertaal de taaltest afleggen. Wanneer zij minder goede resultaten behalen, wil dat niet zeggen dat zij een taalachterstand hebben ten opzichte van andere kleuters. Zij hebben in dat geval nog tijd nodig om zich de Nederlandse taal eigen te maken. Bovendien verwerft elke leerling zijn taalvaardigheid op zijn eigen tempo.
Het is mogelijk dat kleuters met een oranje of rode evaluatie minder uitgedaagd zullen worden door de leerkracht. Op die manier krijgen ze niet de kans om te werken aan hun taalvaardigheid. De resultaten van de koalatest kunnen dus subjectief geïnterpreteerd worden. Dat moet vermeden worden.
Het afnemen van de koalatest bij kleuters is volgens mij een goed idee, maar dan moeten leerkrachten zich bewust zijn van de valkuilen die eraan verbonden zijn. Enkel dan zullen ze gericht aan de slag kunnen gaan met de resultaten van zo'n test.
Bron: Donné, M., Terryn, L., & Vanmeldert, D. (2021, 11 oktober). Fel bekritiseerde taaltest voor kleuters start vandaag: hoe gaat die in zijn werk? En wat bij een “slecht” resultaat? vrtnws.be. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/10/11/nieuwe-taaltest-kleuters/
Reacties
Een reactie posten